Stanisław Wyspiański - reformator teatru

Stanisława Wyspiańskiego można także określić mianem artysty i człowieka teatru. Jako dramatopisarz wykazywał niezwykłą umiejętność scalania rozmaitych dziedzin sztuki i elementów inscenizacji: słowa, scenicznego ruchu, dekoracji, plastyki oraz muzyki, odgrywającej kluczową rolę w wielu jego utworach draatycznych. Na dramatopisarstwie nie wyczerpywał się kontakt Wyspiańskiego z teatrem. Poeta sam projektował scenografie i kostiumy do prawie każdej ze swoich sztuk, zajmował się reżyserią - w 1901 r. wystawił na scenie krakowskiego Teatru Miejskiego "Dziady" A. Mickiewicza, a także napisał, jako teoretyk teatru, studium "O Hamlecie". Ponadto brał udział w konkursie na projekt kurtyny dla Teatru Miejskiego.

Marzeniem Wyspiańskiego było także pokierować teatrem w Krakowie, jednak jego kandydatura na to stanowisko została odrzucona.

Był Wyspiański także kontynuatorem idei stworzenia teatru monumentalnego - idei wyrażanej już przez Mickiewicza. Teatr monumentalny - czy raczej, jak go nazywał Autor "Wesela", Teatr Ogromny - miał być teatrem wielkim, wybitnym, na wskroś narodowym, poruszającym tematy ważne i odgrywające doniosłe role społeczne i polityczne. Miał być terenem spotkania rozmaitych kierunków sztuki, teatrem nowoczesnym, odpowiadającym najnowszym nurtom dramaturgicznym i tendencjom w scenografii, reżyserii oraz grze aktorskiej. Wyspiański wyobrażał sobie, że teatr taki powinien zostać przeniesiony poza mury dotychczasowych budynków tetralnych i w swoich wizjach widział go na stokach wzgórza wawelskiego.

 

"Teatr mój widzę ogromny,

wielkie powietrzne przestrzenie,

ludzie je pełnią i cienie,

ja jestem grze ich przytomny."

S. Wyspiański [ I ciągle widzę ich twarze]